KATEGORİLER
    Felsefe Dizisi
    Atatürkçü Düşünce
    AB ve Türkiye Dizisi
    Psikoloji ve Din Dizisi
    Sosyoloji-Siyaset-
    İletişim Dizisi
    Edebiyat Dizisi
    Osmanlı Klasikleri
    Gençlik ve Çocuk Dizisi
    Süreli Yayınlar
    SAM YAYINLARI
    TÜRK-YAY
    SİYAH KALEM
    Tarih
 
 HABERLER
Bilge tarihçi Aksun vefat etti

Füsun Akatlı yaşamını yitirdi

Güle Güle Ahmet Abi

20. YILIMIZI KUTLUYORUZ

Terör ve Toplum

Bedir Ashâbı'nın Fazileti (ashab-ı bedir) yayınlandı

22 Temmuz çıktı

 YENİ ÇIKANLAR
  SOSYOLOJİK UNSURLARIN DIŞ POLİTİKAYA ETKİSİ
  ULUSLARARASI SİSTEMİN, SİYASAL KÜLTÜRÜN VE REJİMİN/DEVLET YAPISININ DIŞ POLİTİKAYA ETKİLERİ: İRAN, MISIR, SUUDİ ARABİSTAN, TÜRKİYE
  Gönül Işığı
  RUSYA’DA TÜRK TARİHİ İLE İLGİLİ YAYINLANAN ESERLER KAYNAKÇASI
  Kültürlerarası Felsefeye Giriş
  TÜRKİYE’NİN ÇATIŞMA BÖLGELERİNE YÖNELİK DIŞ POLİTİKASININ ANALİZİ


 MAKALELER
  GÜNDOĞAN YAYINLARI FİYAT LİSTESİ (mart/2018)
  Modern Sosyoloji Kuramları üzerine
  Terör ve Toplum”un yazarı Prof. Dr. Zafer Cirhinlioğlu ile söyleşi;
  Din, Demokrasi ve İlim
  Ordu, felsefe ve Milliyetçilik
  Türk İstanbul 1
  Kızıl - Elma'nın Çürüyüşü


 FIRSAT REYONU
REYONDAKİ FIRSAT ÜRÜNLERİNİ GÖRMEK, İNDİRİM VE TAKSİT SEÇENEKLERİNDEN FAYDALANMAK İÇİN TIKLAYIN.
E-Posta Üyeliği

Adı Soyadı

E-Posta Adresiniz



 

SOSYAL DEĞİŞME-Türk Modernleşmesi
Diyar-ı küfrü gezdim beldeler kâşâneler gördüm
Dolaştım mülk-i İslâmı bütün virâneler gördüm.

Bulundum ben dahi dar-üş-şifa-yı Bab-ı Âli'de
Felatun'u beğenmez anda çok divâneler gördüm.

Huzûr-ı gûşe-yi meyhaneyi ben görmedim gitti
Ne meclisler, ne sahbâlar, ne işrethaneler gördüm.

Cihan namındaki bir maktel-i âma yolum düştü
Hükümet derler anda bir nice salhaneler gördüm.

Ziya değmez humarı keyfine meyhane-i dehrin
Bu işretgâh'ta ben çok durmadım ammâ neler gördüm.

Ziya Paşa


Üniversitedeki öğrencilik yıllarımızdan bu yana meslek yaşamımız boyunca, sosyoloji konuları ve sosyal sorunlar içinde, toplumdaki değişme olgusu hep dikkatimizi çekmiş ve bu konu üzerinde düşünmüşüzdür. Kaldı ki bizim gibi “geçiş aşaması”nda olan ve uzun bir modernleşme macerası yaşayan bir toplumda bulunan ve hele sosyoloji ile de doğrudan ilgili olan bir insanın değişme konusuna ilgi duymaması mümkün mü acaba? Ayrıca belirtmek gerekir ki söz konusu olan “geçiş”in kendi özel şartlarından dolayı, bu kadar sancılı ve uzun süren bir modernleşme yaşamış başka bir toplum olduğunu söylemek de zor olsa gerek. Türkiye’deki sosyal değişme-modernleşme sürecinden, gene tarihin getirdiği özel şartlar ve sorunlar nedeniyle evrensel dersler de çıkarılabileceğini düşünüyoruz. Bu açıdan bakarsak bizim yakın tarihimiz, bir modernleşme laboratuvarı gibidir.

Einstein’la ilgili olarak şöyle bir şey anlatılır: Einstein’a, “Bunca çalışmalarınızın sonunda nasıl bir sonuca vardınız?” şeklinde bir soru sormuşlar. O da “Bir şey hareket ediyor”, demiş. Evet, toplum da hareket hâlinde olan bu evrenin içinde sürekli değişen bir gerçekliktir. Hem de belki evrenin en hareketli parçasıdır. Bunu anlamak, ondaki değişmenin mekanizmasını çözmek çok zor; ama bu, o ölçüde de insana heyecan veren bir süreçtir.

Bu çalışmada önce, sosyal değişme ile ilgili temel kavramlar ele alınıp açıklanmıştır. İkinci bölümde toplumlardaki değişmeleri kavramlaştıran, kuramlaştıran önemli düşünür ve sosyologların görüşlerine yer verilmiştir. Sosyal değişme ile ilgili teorik bilgilerin açıklanmasından sonra, dünyada son yüzyıllardaki değişmeler, yani modernleşme ve bu süreçlere bağlı olarak oluşan “bilgi toplumu” ile “küreselleşme” olgularının analizi yapılmıştır.
Kitap, sosyal değişmeye ilişkin önemli olan ve öncelikle gündeme getirilen kavramları büyük ölçüde kapsaması bakımından, sosyal bilimlerle ilgili konulara, sosyal ve politik sorunlara ilgi duyan tüm kişi ve kesimlere hitap etmekte, bunların işine yarayacak bilgi ve düşünceleri içermektedir. İletişim Devrimi’nden dolayı günümüzde toplum ve dünya sorunlarına ilgi duymayan ve yorum yapmayan insan kalmamıştır. Hele bizim gibi gelişmekte olan toplumlarda, örneğin politik konulara ilgi daha da fazladır. Dünyadaki hızlı değişimin farkına varmayan, “bilgi toplumu” ve “küreselleşme” gibi oluşumları, süreçleri doğru algılamayan bireylerin toplumsal konulardaki tüm yargıları da eksik ya da yanlış olur. Bu nedenlerle özelde ilgili toplumda, genelde de tüm dünyada olan biteni ve gerçekleşen değişmeleri doğru algılamak ve değerlendirmek için toplumsal değişmenin mekanizması hakkında asgari bilgilere sahip olmak gerekmektedir. Artık bu bilgiler herkes için zorunlu bilgiler hâline gelmiştir. Kitabın bu sosyal ihtiyacı karşılayacağını düşünmekteyiz.

Bu kuramsal açıklamaların ışığında, sosyal değişme konusunda makro düzeydeki uygulamalara dönük olmak üzere, Türkiye’de son üç yüzyıldaki değişmelere yani “Türk modernleşmesi”ne yer verilmiştir. Osmanlılar dönemi dâhil Türkiye’de son üç yüzyıllık dönemdeki sosyal değişme olguları literatürde “Türk modernleşmesi” olarak adlandırılmaktadır. Bu çerçevede modernleşmenin Türkiye’de gerçekleşme-uygulanma biçimi üzerinde durulmuş, bunun genel ve kapsamlı bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Dolayısıyla Türkiye’deki modernleşmenin ana doğrultularının tespitine çalışılmış ve oluşan önemli modernleşme sorunlarına değinilmiştir. Bu sorunların tespiti, tartışması ve analizi yapılmadan, devam eden modernleşme sürecinde beklenilen önemli başarıların sağlanmasının zor olacağı düşünülmektedir. Aslında sosyal değişme kavramı gündeme getirilince, belli bir toplumda, belli bir zaman aralığındaki değişmeler ele alınıp bu sürecin başı ile sonu arasındaki farklılıklar ortaya konulup açıklanmalıdır. Kitabın sonunda bulunan alan araştırması ile bu gerçekleştirilmeye çalışılmıştır.

Dolayısıyla, son bölümde sosyal değişme ile ilgili olarak yerel, yani mikro düzeyde bir alan araştırması, bir köy monografisi yer almıştır. Tipik bir Batı Anadolu köyü düzeyinde de olsa, Türkiye’nin 43 yılda nereden nereye geldiğine ilişkin bazı ipuçları vereceğini umduğumuz bu araştırmanın faydalı olacağını, kuramsal açıklamaları somutlaştıracağını, daha anlamlı kılacağını düşündük. Ancak başlangıçta bu monografinin öyküsünü de özetle anlatmalıyız. Bu araştırmayı ilk defa 1965 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü’nde öğrenci iken yaptık. Sayın Hocam Prof. Dr. Cahit Tanyol’un yönlendirmesi ile bölümün hazırladığı monografi planına göre, ödev olarak yaz aylarında birer köy monografisi yapmamız istenmişti. Zannediyorum, monografideki soru listesini Tanyol’un gözetiminde o dönemde bölümde asistan olan Muzaffer Sencer ile Oya Baydar hazırlamışlardır. Dolayısıyla bu monografi planına göre (soru listesi) İzmir’in Urla İlçesi’nin Barbaros Köyü’nde yaz aylarında bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Araştırma 2008 yılında tekrarlanmıştır. Bölümün 1965 yılında bana verdiği monografik ankette o gün ve bugün de herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Ancak bu monografik anketin çok kapsamlı olduğunu ve köyü tüm boyutları ile kucakladığını, kavradığını söyleyebiliriz. Köyün bütün sosyal kurumları, köydeki tüm sosyal ilişkiler sosyal yapıya olan etkileriyle bir bütünlük içinde detaylı olarak ele alınmaktadır. Monografi o dönemdeki sosyal yaşayış hakkında ileride tarihsel açıdan da önem taşıyacak olan somut bilgiler içermekte, ayrıntılı bir sosyal kesit vermektedir. Daha sonra yapılacak sosyal araştırmalara da geniş bir malzeme sunmaktadır.

Yapılan araştırmada özellikle kentleşme, sanayileşme, demokratikleşme gibi süreçlerle ilgili önemli ipuçları, dolayısıyla kırsal kesimde cereyan eden, ama bütün toplumu ilgilendiren değişme süreçleri hakkında somut bilgiler vardır. Bu bilgilerden hareketle Türkiye’deki değişim konusunda belirli değerlendirmeler, yorumlar yapılabilir. Gayet tabii 1965 yılında araştırmanın tekrarlanması ve ileriye dönük böyle bir plan (kitaba dönüştürme ve yayımlama) ve amaç yoktu. Yıllar sonra Sosyal Değişme kitabını yazma konusu gündeme gelince kendiliğinden bu araştırmanın da kitaba eklenmesinin yararlı olacağı düşünülmüştür. Bu çalışmanın ilginç olduğunu düşünüyoruz. Türkiye’de bu kadar uzun bir süre içinde tekrarlanan bir alan araştırmasını biz şahsen hatırlamıyoruz. Çünkü 43 yıl ara ile aynı köyde aynı araştırma tekrarlanmaktadır.

Yukarıda, bu çalışmanın sosyal değişme konularını büyük ölçüde kapsadığını belirttik. Ancak bu alana ilişkin her şeyi eksiksiz bir biçimde açıkladığımız iddiasında kesinlikle değiliz; zaten buna da imkân yoktur. Özellikle Türkiye’deki modernleşme bağlamında üretilen bilgi ve düşünceler, oldukça yoğun kuramsal değerlendirmeleri, bakış açılarını hatta yorumları içerdiği için bu açıklama ve düşüncelerde nesnelliği sağlamak zorlaşmaktadır. Biz olabildiğince objektif davranmaya çalıştık. Bunu ne kadar becerebildik, bilemiyoruz. Doğal olarak buna artık okuyucu karar verecektir. Bizim burada yapmaya çalıştığımız Türkiye’ye ilişkin olarak, bu alandaki genel birikimlere küçük ve mütevazı bir katkıda bulunmaktan ibarettir. Okuyucunun bizden kaynaklanan eksiklikleri iyi niyetimize bağlayacağını ve hoş göreceğini umuyoruz.

Son olarak, kitapta yer verilen araştırmanın 2008 yılı verilerinin toplanmasında, düzenlenip yazılmasında Aşkın Yaka ve Belkıs Ersan Yaka’nın büyük katkıları olmuştur. Kendilerine teşekkür borçluyum. Öte yandan evde bana uygun çalışma ortamı yaratan ve hep destek olan eşim Fazilet’e de çok minnettarım. Ayrıca O. Nadir Ersan’ın da teknik düzeydeki yardımlarının yanında Monografi ile ilgili bazı tarihsel ve antropolojik bilgilerin netleştirilmesinde katkıları olmuştur, kendisine teşekkür ederim. Kitabın kuramsal açıklamalar bölümünde gerek İngilizce kaynaklardan yararlanmada gerekse kitabı okuyup eleştirmesi ve buna bağlı olarak gerekli düzeltmelerin yapılmasında, bilgisayar ortamında biçimsel düzenlemelerde Barış Yaka’nın da yardımları çok olmuştur. Onun eleştirileri ve titiz düzeltmeleri, uyarıları olmasaydı kitap bu hâle gelemezdi. Bu bakımdan Barış’a da çok teşekkür ediyorum.
Yrd. Doç. Dr. Aydın YAKA
İzmir, Haziran 2010

İÇİNDEKİLER

1. BÖLÜM:
SOSYAL DEĞİŞME İLE İLGİLİ TEMEL KAVRAMLAR

1. 1. Toplum Nedir? 1
1. 2. Sosyal Yapı Nedir? 3
1.3. Toplum Tipleri (Çeşitleri) 5
1. 4. Sosyal Değişme Nedir? 14
1. 4. 1. Değişme Kavramı 14
1. 4. 2. Sosyal ve Kültürel Değişme 19
1. 4. 3. Sosyal Değişme 20
1. 4. 4. Sosyal Evrim-İlerleme-Gelişme 24
1. 4. 5. Sosyal Değişmenin Birey Üzerindeki Etkileri
1. 4. 6. Sosyal Çözülme 30
1. 5. Sosyal Değişmenin Koşulları 36
1. 6. Sosyal Değişme Faktörleri 39
1. 6. 1. Fiziksel (Coğrafi) Faktörler 40
1. 6. 2. Nüfus Faktörü 43
1. 6. 3. Teknoloji-Ekonomi Faktörü 47
1. 6. 4. Kültürel Faktörler 54
1. 6. 5. Politik Örgütlenmeler ve Büyük (Karizmatik) Liderlerin Rolü 57
1. 7. Sosyal Değişme Tipleri 60
1. 7. 1. Değişmede Zaman Hız ve Baskı Kavramlarına Göre Yapılan Sınıflandırma 61
1. 7. 2. Değişmenin Kaynağına Göre Yapılan Sınıflandırma
1. 8. Sosyal Değişmeyi Kolaylaştıran (Hızlandıran) Faktörler 70
1. 8. 1. Bilgi Birikimi 70
1. 8. 2. Teknoloji 71
1. 8. 3. Eğitim 72
1. 8. 4. Karizmatik Liderler 73
1. 8. 5. Diğer Kolaylaştırıcı Faktörler 74
1. 8. 5. 1. Seçkinler 74
1. 8. 5. 2. Sosyal Hareketler (Yığın Hareketleri) ve Çatışmalar 79
1. 9. Sosyal Değişmeyi Zorlaştıran Faktörler 82
1. 9. 1. Psikolojik Faktörler 83
1. 9. 2. Ekonomik Faktörler 85
1. 9. 3. Sosyal ve Kültürel Engeller 86
1. 9. 3. 1. Bilgisizlik 86
1. 9. 3. 2. Gelenekçilik 88
1. 9. 3. 3. Çeşitli İnançlar Kadercilik Önyargılar 89
1. 9. 4. Diğer Zorlaştıran Faktörler 93

2. BÖLÜM:
SOSYAL DEĞİŞME İLE İLGİLİ KURAMLAR

2. 1. ORGANİZMACILAR (Dönemsel-Cyclical Değişme)96
2. 1. 1. İbn Haldun (1332-1406) 96
2. 1. 2. Oswald Spengler (1880-1936) 101
2. 1. 3. Arnold J.Toynbee (1889-1975) 106
2. 1. 4. Pitirim A. Sorokin (1889-1968) 110
2. 2. EVRİMCİLER 116
2. 2. 1. Herbert Spencer (1820-1903) 117
2. 2. 2. Auguste Comte (1798-1857) 119
2. 2. 3. Max Weber (1864-1920) 124
2. 2. 4. Emile Durkheim (1858-1917) 129
2. 2. 5. Evrimci Kuramın Çağdaş temsilcileri 132
2. 3. YAPISALCI-İŞLEVSELCİ KURAMLAR 135
2. 3. 1.Talcott Parsons (1902-1979) 138
2. 3. 2. Robert K. Merton (1910-2003) 142
2. 3. 3. Neil J. Smelser (1930- ) 146
2. 3. 4. William F.Ogburn (1886-1959) 148
2. 4. ÇATIŞMA KURAMLARI 152
4. 2. 1. Karl Marx (1818-1883) 152
4. 2. 2. Ralph Dahrendorf (1929-2009) 167
4. 2. 3. Diğer Çağdaş Çatışma Kuramcıları 171

3. BÖLÜM:
MODERNLEŞME

3. 1. Modernleşme Kavramı 175
3. 1. 1. Modernleşmenin Boyutları ve Nitelikleri 180
3. 1. 2. Düşünce ve Bilimde Modernleşme 180
3. 1. 3. Ekonomide Modernleşme (Sanayileşme) 183
3. 1. 4. Siyasal Modernleşme (Bağımsızlaşma-Bütünleşme-Demokratikleşme) 187
3. 1. 5. Sosyal ve Kültürel Alanda Modernleşme 190
3. 2. Modernleşme Modelleri 193
3. 2. 1. Klasik Modernleşme Modeli 193
3. 2. 2. Diğer Modernleşme Modelleri 198
3. 3.Türk Modernleşmesi 206
3. 3. 1. İlk Adımlar 208
3. 3. 2. Tanzimat Dönemi (1839–1876) 215
3. 3. 3. I. Meşrutiyet Dönemi 219
3. 3. 4. II. Meşrutiyet Dönemi ve Düşünce Akımları 220
3. 3. 5. Cumhuriyet Dönemi 238
3. 3. 5. 1. Siyasi, İdari ve Hukuki Alandaki Önemli Gelişmeler 240
3. 3. 5. 2. Eğitim ve Kültür Alanındaki Önemli Gelişmeler 242
3. 3. 5. 3. Demokratikleşmede Belli Başlı Gelişmeler
3. 3. 5. 4. Ekonomik Alandaki Önemli Gelişmeler.
3. 3. 6. Türk Modernleşmesinin Temel Özellikleri ve Sorunları 250
3. 4. Postmodernizm

4. BÖLÜM:
İLETİŞİM-BİLİŞİM DEVRİMİ ve BİLGİ TOPLUMU

4. 1. İletişim-Bilişim Devrimi ve Bilgi Toplumu 278
4. 1. 1. Bilgi Toplumunun Ekonomik Özellikleri 281
4. 1. 2 Bilgi Toplumunun Sosyal ve Kültürel Özellikleri
4. 1. 3. Bilgi Toplumunun Siyasal Özellikleri 284
4. 1. 4. Bilgi Toplumunun Eğitim Boyutu 285

5.BÖLÜM:
KÜRESELLEŞME

5. 1. Küreselleşme Nedir? 289
5. 2. Küreselleşmenin Nedenleri (Kaynakları) ve Boyutları 290
5. 2. 1. Teknolojik Nedenler 291
5. 2. 2. Ekonomik Nedenler 291
5. 2. 3. İdeolojik Nedenler 292
5. 2. 4. Küreselleşmenin Politik Boyutu 292
6.3. Küreselleşme Yaklaşımları 293
5. 3. 1. Aşırı Küreselleşmeciler 294
5. 3. 2. Küreselleşme Karşıtları 295
5. 3. 3. Dönüşümcüler 295
5. 4. Küreselleşmenin Sonuçları ve Yarattığı Sorunlar
5. 4. 1. Ekonomik Sorunlar 296
5. 4. 2. Politik Sorunlar 301
5. 4. 3. Sosyal ve Kültürel Sorunlar 302
5. 4. 4. Ekolojik Sorunlar 305

6. BÖLÜM:
BARBAROS KÖYÜ MONOGRAFİSİ

A. GENEL BİLGİLER 307
B. KÖYÜN TARİHİ 312
C. KONUTLAR 315
D. DEMOGRAFYA 318
E. KÖYÜN YÖNETİMSEL DURUMU 322
F. SOSYAL HAYAT 325
G. KÖYÜN TEKNİK ARAÇLARI 336
H. EKONOMİK HAYAT 339
İ. SİYASAL HAYAT 355
J. EĞLENCE ve DİNLENME HAYATI 357
K. ÖRF ve ÂDETLER 360
L. KÖYÜN KÜLTÜREL ve TOPLUMSAL HAYAT DÜZEYİ 377
MONOGRAFİ İLE İLGİLİ SONUÇLAR ve YORUMLAR 380

KAYNAKLAR 395

KARMA DİZİN 408


 Yazarı : Dr. Aydın YAKA yrd. Doç. Dr. Aydın YAKA
640 sayfa, resimli
 Kitap Kodu : SST_049
 Barkod : 9789755202078
 ISBN : 975-520-207-8
 Fiyatı : 35 YTL.
 SİPARİŞ VER
 

GERİ DÖN




Ana Sayfa          Yazarlar          Sipariş ver          İletişim Copyright
Ana Sayfa          Yazarlar          Sipariş ver          İletişim
Copyright © 2006 webofisi.com All rights reserved.